منبع:
نشريه علمي پژوهشي  پژوهش و برنامه ريزي در آموزش عالي- شماره 3 (53)  پاييز 1388

نویسنده:
ذاكر صالحي غلامرضا*
 
* گروه مطالعات تطبيقي و نوآوري در آموزش عالي، موسسه پژوهش و برنامه ريزي آموزش عالي
 
چکیده:
پيش نياز تدوين هر برنامه ميان مدت و بلند مدت از جمله برنامه پنجم توسعه در بخش پژوهش نيازمند ترسيم دقيق مولفه هاي کمي و کيفي وضعيت موجود است. به تعبير پژوهشگران شوراي بين المللي مطالعات سياست علمي (ICSPS) گام اول، تعيين پايگاه علم و فناوري هر کشور است. از اين رو، اين مقاله از همين مرحله آغاز و سپس، ايده هاي پيشنهادي براي اهداف و سياستهاي آينده تدوين شده است. اين مطالعه يک پيمايش از نوع اکتشافي در درون نظام آموزش عالي به منظور بهره گيري از ديدگاههاي مديران دانشگاهي است که داراي يک نمونه گيري هدفمند و غير احتمالي است. در بخشهاي ديگري از اين مطالعه از بررسيهاي آماري براي بررسي وضعيت موجود استفاده شده است. يافته هاي اين مقاله در سه بخش به صورت خلاصه ارايه شده است:
• ترسيم وضعيت کلان آماري پژوهش در ايران در سه گروه مولفه ها و شاخصهاي درونداد، فرايند و برونداد که به همراه خود يک آسيب شناسي را به ارمغان آورده است،
• تدوين ماتريس SWOT پژوهش در ايران از نگاه مديران دانشگاهي کشور،
• فراهم شدن مجموعه اي از ايده هاي مدون براي درج به عنوان اهداف و سياستهاي پيشنهادي بخش پژوهش در برنامه پنجم توسعه. با توجه به يافته هاي آماري، کشور ايران از نظر شاخص تراکم تحقيق و توسعه (R&D)در رديف کشورهاي داراي پايگاه مستقر علم و فناوري (گروه سوم) قرار مي گيرد، اما از نظر شاخصهاي اقتصادي ديگر يک پله عقب تر است. اين مساله گسست بين پژوهش و توليد را در ايران نشان مي دهد. هر چند آهنگ رشد کمي شاخصهاي پژوهش [بجز بودجه پژوهش] نسبتا خوب بوده است، اما عدم توازنهايي در اين زمينه مشاهده مي‌شود. مجموعه پيشنهادهاى مراکز علمي کشور نشان مي دهد که آنان همچنان پيگيري سياست نفوذگرا را در عرصه علم و فناوري بر سياست ماموريت گرا ترجيح مي دهند.
 
كليد واژه: پژوهش، محيط پژوهش، سياست پژوهشي، برنامه پنجم توسعه، ايران