چندي قبل در خبرها آمده بود روزانه 10 هزار نفر در كشور به بيماريهاي شغلي مبتلا مي شوند كه بيشتر اين بيماريها با رعايت اصول ارگونومي قابل پيشگيري است، اما بي توجهي به اين دانش نوين، باعث كاهش بازده كاري كارمندان و كارگران شده است.به گزارش خبرگزاري فارس، روزانه 5 هزار و 500 نفر به علت بيماريهاي شغلي مي ميرند و سالانه 160 ميليون نفر در دنيا دچار اين بيماري ها مي شوند.

براساس اين گزارش، بي توجهي به اصول ارگونوميك در طراحي فضاهاي كاري مي تواند سلامت كاركنان را با خطرهاي جدي مواجه كند و عملكرد كل سيستم را تحت تأثير قرار دهد، به طوري كه امروزه آسيبهاي ناشي از شرايط كاري نامناسب از مهمترين تهديدها عليه ايمني شغل كاركنان محسوب مي شود.

احمد جنيدي جعفري، عضو هيأت علمي دانشگاه علوم پزشكي ايران، در اين باره مي گويد: گرانترين انرژي، انرژي انساني است، اما متأسفانه به علت نبود اصول استاندارد ارگونومي در محيطهاي شغلي، بازده كاري كارمندان از 8 ساعت به 2 ساعت كاهش يافته است.

وي افزود: هنگامي كه بر اثر رعايت نكردن مسأيل ارگونوميك محيطهاي كاري، نحوه نشستن كارمندان پشت ميز خود به گونه اي باشد كه عضلات در استرس و انقباض باشند و فرد احساس راحتي نكند، بهره وري پايين مي آيد.وي تصريح كرد: اين افراد حداقل در طول عمر خود به انجام 3 نوبت «MRI» نياز پيدا مي كنند كه هزينه هر كدام از آنها 50 هزار تومان است و چنانچه منجر به عمل جراحي شود، چند ميليون تومان هزينه بايد صرف شود، در حالي كه اگر ميزان هزينه هاي صرف شده در اين راه را در خريد ميز و صندلي طراحي شده وارگونوميك ورزش و آموزش وضعيتهاي صحيح نشستن در محيط كار صرف كنيم، نتيجه بسيار بهتري به دست مي آيد.

تأمين سلامتي
تأمين رفاه كامل جسماني، رواني، اجتماعي و اقتصادي و يا به عبارت ديگر سلامتي در مفهوم واقعي آن، فقط با فقدان بيماري يا نقص عضو حاصل نمي شود. هر چقدر نيروي كار سالم تر و نيرومندتري در اختيار داشته باشيم؛ بازده اقتصادي و روند توليد در جامعه سرعت و شتاب بيشتري به خود مي گيرد و بالطبع بر روي زندگي تمامي جامعه تأثير مثبت خواهد گذاشت.

حسين بذرافشان، كارشناس بهداشت حرفه اي در اين باره مي گويد: بهداشت حرفه اي از جمله با ارزش ترين دارايهاي افراد و كشورهاست كه به عنوان يك راهبرد با اهميت، نه تنها سلامتي افراد را در نظر مي گيرد، بلكه تأثير مثبت و قابل ملاحظه اي در بهره وري و كيفيت محصولات، انگيزش كار، رضايت شغلي و كيفيت كل زندگي افراد جامعه دارد.

وي مي افزايد: در سالهاي اخير توجه بسياري از سازمانهاي بين المللي به كساني كه در محيطهاي مخاطره آميز كار مي كنند، معطوف شده است و با توجه به اينكه كاركنان اداري درصد قابل توجهي از نيروي كار را تشكيل مي دهند، بررسي وضعيت آنان از ديدگاه بهداشت حرفه اي يك ضرورت محسوب مي شود.

وي يادآوري مي كند: از مشكلات و عوارض شايع در بين افراد شاغل در كشورهاي در حال توسعه، صدمات، دردهاي مفصلي و ستون فقرات است. چنانچه كار در شرايط نامطلوب و غير ارگونوميك انجام شود، صدمات جسمي زيادي را به همراه خواهد داشت كه ضمن محدود كردن حركات بدن و بروز دردهاي ناراحت كننده، باعث كاهش توانمندي و بهره وري خواهد شد.

كمردرد، شايعترين علت از كارافتادگي شاغلان در سنين زير 45 سال است و نزديك به 80 درصد جمعيت جامعه شاغل حداقل يكبار دچار كمردرد شديد مي شوند. اين در حالي است كه آموزش بهداشت موارد مبتلا به شغلي در زمينه مسأيل اسكلتي، عضلاني، ستون فقرات و بهره مندي از ديدگاه هاي ارگونومي در قالب دستورالعملها و تمرينهاي پيشگيري اوليه و ثانويه در ارتباط با دردهاي مفصلي و عضلاني، مي تواند نتايج مؤثري داشته باشد.

او درباره دردهاي مزمن ناشي از بيماريهاي اسكلتي مي گويد: اصطلاح درد مزمن معمولاً براي درد غيرسرطاني و مقاوم به درمان به كار مي رود كه با وجود درمانها، بيش از 6 ماه تداوم مي يابد.

درد مزمن، مشكلاتي را براي بسياري از بيماران ايجاد مي كند كه از آن ميان مي توان افسردگي، اضطراب، كاهش كار و فعاليتهاي روزمره، ناتواني جسماني، مراجعه مكرر به مراكز درماني و مصرف دارو را ذكر كرد.در جوامع صنعتي تنها كمر درد علت 25 درصد تمام غيبتهاي از كار است و اين در حالي است كه هزينه هاي بهداشت و درمان دردهاي مزمن، به تنهايي از مجموعه هزينه هاي صرف شده براي بيماريهاي قلبي، سرطان و ايدز بيشتر است.

آسيبهاي شغلي
طبق مطالعات انجام شده، تأثيرهاي اقتصادي بيماريها و آسيبهاي ناشي از كار، اثري قابل توجه بر روي ميزان موفقيت يك سازمان دارد.تحقيقات انجام شده نشان داده است حدود 60 تا 90 درصد مراجعات به مراكز خدمات بهداشتي، درماني، ناشي از استرسهاي مرتبط با كار بوده كه متأسفانه اغلب پنهان مانده اند.

يك فرد در طول 24 ساعت، به طور متوسط 8 ساعت، يعني حدود 50 درصد از ساعات بيداري خود را تحت تأثير عوامل رواني محيط كار خود مي گذراند و اين عوامل بر روي زندگي شخصي و خانوادگي او تأثير مي گذارد.

گر چه آمار فقط در مورد كارگراني موجود است كه شامل پرداخت غرامت شده اند و آمار دقيقي از بيماري شايع اسكلتي و عضلاني ناشي از كار در ايران شديدتر است، چون شرايط كاري در ايران سخت تر است و متأسفانه تمام تجهيزات پر خطر آسيب زننده به سلامت نيروي كار در اين حوزه نيز از كشورهاي صنعتي و توسعه يافته به كشورهايي مانند ايران صادر مي شود.

دكتر رامين مهرداد، متخصص طب كار و عضو هيأت علمي دانشگاه علوم پزشكي تهران، معتقد است: بيماري شغلي، بيماري است كه در اثر كار به وجود آمده يا تشديد شود يا كار نقشي در به وجود آمدن آن داشته باشد. بعضي از بيماريها بسيار شغلي هستند، اما بيماريهاي ديگر مانند كمردرد با شيوع بالا در كشور داريم كه تشخيص شغلي بودن آنها بسيار دشوار است. به عنوان مثال، انواع استرس در كشور وجود دارد و تشخيص اينكه فردي كه در اثر استرس دچار يك بيماري روحي، رواني يا قلبي مي شود، چقدر از آن به دليل شغلش بود، دشوار است.

بيماريهاي شغلي موجود در ايران سالهاست در بسياري از كشورهاي پيشرفته ريشه كن شده اند و محيطهاي كاري آنها عاري از اين بيماريهاست، اما در ايران در بسياري از موارد، افراد اطلاعات خوبي راجع به اين بيماريها ندارند.

اهميت بهداشت رواني
دكتر علي فرجام، روانشناس اجتماعي، در مورد فشارهاي روحي و رواني در محيط كار مي گويد: فشارهاي روحي و رواني در سازمانها موجب كاهش بازدهي و معضلات رفتاري كاركنان و تعارض در انجام امور مي شود.

وي مي افزايد: نگراني نسبت به آينده، ناامني شغلي، دغدغه هاي مربوط به خانواده، مشكلات اجتماعي، پيشرفت فناوري و لزوم دسترسي به دانش روز، از معضلات فراگيري است كه آثار جسمي و روحي خود را درگذر زمان بر كاركنان سازمانها برجاي مي گذارد.

دكتر فرجام يادآوري مي كند: شرايط محيطي از ديگر عوامل مؤثر بر سلامت كاركنان هر سازمان است كه بتدريج تأثير عميقي بر سلامت روحي و جسمي افراد مي گذارد.

روشنايي و نور: نور كم يا زياد، اثر منفي بر بازده كاري افراد دارد. تبعات جسمي اين موضوع روي دستگاه بينايي تأثيرگذار است.كار در محيطهاي بسته كم نور و همچنين پرنور، با خستگي و تحريك پذيري فرد همراه است. افرادي كه در چنين محيطهايي كار مي كنند، بازده كاري مناسبي ندارند و اعمال منفي از خود نشان مي دهند.

سرو صدا: دستگاه شنوايي انسان به دامنه محدودي از اصوات حساس است، به طوري كه صداهايي كه در طيف بالاي اين دامنه قرار مي گيرند، براي فرد آزاردهنده هستند.چنين صداهايي، علاوه بر ايجاد مشكلات شنوايي در فرد، تغييرات جسمي و روحي ديگري نيز به وجود مي آورد.
از لحاظ جسمي، فشردگي عروق خوني، تغييرات ضربان قلب، گشاد شدن مردمك چشم، بالا رفتن فشار خون و كشيدگي عضلات را مي توان مشاهده كرد. چنين شرايطي معمولاً با علايم اضطراب همراه است.پرخاشگري، بي اعتمادي و تحريك پذيري در افرادي كه در محيط هاي پرسرو صدا كار مي كنند، به روشني قابل مشاهده است.

منیع: بازار کار