خلاقیت: ایجاد یک اندیشه و فکر نو است.

نوآوری: عملی و کاربردی ساختن اندیشه و فکر نو است.

◄ خلاقیت لازمه نو آوری است  و نوآوری تغییر ایجاد می کند  اما هر تغییری را نمی توانیم نو آوری بنامیم.

طبقه بندی سازمان ها بر اساس توجه به محیط و خلاقیت:
1-سازمان های همگام با تغییرات محیطی و بسیار خلاق(خلاق و نوآور)
2-میزان توجه به محیط ضعیف(نوآوری ضعیف) ،خلاقیت نیز ضعیف –محافظه کار و سنتی باقی می ماند.
3-سازمانهایی که توجه به توسعه و تغییر دارند اما خلاق نیستند و ب انتخاب معیار یا ملاک در تصمیم گیریای پاسخ گویی به محیط نوآوریمقلدانه انجام می دهند.
4-خلاق هستند اما ایده هایشان را عملی نمی کنند.(نوآور نیستند)

نحوه ظهور اندیشه های نو و بدیع:
افرادی مانند بیکن و هیرم طرفدار شیوه استقرایی هستند.این روش نقش تفکر خلاق را در تکوین مفاهیم جدید نادیده می گیرد.
گروهی دیگر بر شیوه قیاسی تاکید می ورزند و می توانیم از قوانین کلی به نتایجی نوین دست یابیم.
گروهی دیگر نیز اعتقاد به مدل سازی دارند.از مدلها باید محتاطانه استفاده کرد.

درجه موثر بودن خلاقیت:1-بازده انرژی فکری 2-پشتکار در بکارگیری مغز

فنون خلاقیت و نوآوری:
زمانی این تکنیک ها ثمربخش هستند که زمینه ای مساعد و مناسب برای نمود آنها فراهم آمده باشد.در این تکنیک ها رکن اصلی خلاقیت و نوآوری ذهن است.

1-تحرک مغزی:
مسئله ای به گروه کوچکی از افراد اداده می شود و از آنان خواسته می شود تا فی البداهه و به سرعت واکنش نشان دهند.پاسخ ها بر روی تابلویی نوشته می شود و همه اعضا می توانند آن را ببینند این امر باعث جرقه ای در ذهن افراد می شود.
دلایل اثر بخشی تحرک مغزی:1-افزایش قدرت خلاقیت در گروه 2-رقابت  3-عدم وجود انتقاد و ارزیابی های سریع 4-فی البداهه بودن نظرات

افراد باید نسبت به مسئله دارای زمینه های تخصصی باشند و تلفیقی از افراد مجرب و تازه وارد در گروه قرار گیرند.توصیه می شود که اعضای گروه با هم همسانی داشته باشند.

2-ارتباط اجباری:
اعضا برای یافتن ارتباط بین دو گروه از پدیده ها که ارتباط و مانوسی با یکدیگر ندارند دست به تلاش فکری می زنند.

3- تجزیه و تحلیل هرفولوژیک:
باید پدیده مورد نظر را از نظر ریخت و ساختار کلی مورد تجزیه و تحلیل قرار دهیم.بدین منظور باید سطوح و ابعاد مختلف پدیده را مورد تبیین و تدوین قرار دهیم و ابعاد و اجزای متشکله پدیده را با یکدیگر مقایسه کنیم و در نتیجه در ارتباط میان بعد های مختلف به ره های نو برای تحقق هدف نایل شویم.

4-گردش تخیلی:
روانشناسی به نام گردون بیان کرد  که ذهن آدمی به هنگام خلاقیت در یک حالت خاص روانی است.وی اعضای گروه را بااستفاده از یک جریان تمثیلی و استفاده ای به گردش تخیلی و یا حالت خاص روانی ترغیب کرد.افراد به کمک استعاره ها به روش ها و راههای نو که هدف خلاقیت بود می زسیدند.این روش گردون شیوه تلفیق نا متجانس ها نیز نام گرفت.

5-پرسش های ایده بر انگیز:

6-تکنیک5-3-6 گروه اسمی:
شبیه تکنیک محرک مغزی است اما افراد جدا از هم کار می کنند .در تکنین5-3-6 ،شش نفر به عنوان اعضای جلسه هر کدام سه ایده بر روی سه کارت می نویسند و هر فرد پنج بار سه ایده افراد دیگر را ملاحظه می کند و نظر خود را می نویسد.در این روش ضایعه گروه اندیشی به حداقل می رسد.

7-الگو برداری از طبیعت

8-تفکر موازی:
برای ورود به عرصه ها و شیوه های نوین می باشد.دید را وسیع تر می کند.
-اندیشه واسطه ای غیر ممکن:برو به عالم تخیل و سپس آن را تعدیل کن.
-پیوند تصادفی:شبیه به ارتباط اجباری است اما بحث تصادف مطرح است.
-معکوس سازی:مشکلات و ضعف ها را نقاط قوت و توانایی می بینیم.

چگونه می توانیم خلاقیت و نوآوری را در سازمان تسهیل کنیم:
-ساختار و تشکیلات مناسب:ساختار زیستی و ماشینی
-حمایت و پشتیبانی از افراد خلاق و نو آور در سازمان است و ایجاد سیستم پاداش دهی.
-وجود فرهنگ خلاقیت و نو آورری:مدیران و سیاستگزاران نیز خلاق باشند.
-ایجاد هسته های پژوهشی و نوآوری در سازمان

منبع: کتاب مدیریت عمومی، تألیف دکتر سید مهدی الوانی
تهیه و تنظیم: طاهره قربانزاده فاراب