نويسنده:
حسن دوست محمّدي : عضو هيأت علمي دانشگاه سمنان

چکيده :
يکي از ويژگي ها و خصوصيات دين مبين اسلام که آن را از اديان ديگر متمايز مي نمايد جامعيت اين دين در عرصه هاي مختلف فردي، اجتماعي، روحاني، جسماني، دنيوي و اخروي مي باشد و بر اين اساس است که دين اسلام به عنوان آخرين آيين و ناسخ و جامع همه اديان الهي مطرح شده است.
از جمله خصوصيات اين دين، برنامه ها و شيوه ها و راه کارهاي مختلف آن در زمينه هاي رفاه دنيوي در جهت رشد اقتصادي جامعه است و بخش مهمي از احکام عملي اسلام بويژه فقه شيعه به مسائل مربوط به مسائل اقتصادي و گسترش رفاه در جامعه و گردش پول و استفاده از منابع انساني و توجه به کار و کار آفريني، همراه با توجه به مسائل انساني ، اخلاقي و روحي و اخروي است و بر اين مبنا برنامه هاي اين دين در حوزه ي معاملات و گردش پول، استفاده از نيروهاي انساني در جهت رشد و تعالي دنيوي و رفاهي همراه با تقوا و حُسن رفتار و توجه به عواطف انساني نسبت به خلق خدا مي باشد.
 در اين مقاله ما در صدد بيان اين مطلب هستيم که اسلام به ويژه فقه شيعه راه کارهاي مناسبي را در جهت رشد و شکوفايي اقتصاد جامعه اسلامي و توليد ثروت و ايجاد بستر مناسب براي کار و تلاش و توليد در جامعه، دارد.
مباحث مربوط به شيوه هاي تجارت، از جمله شکل معامله و حدود و شرايط آن و امور مربوط به عقد مضاربه و راه کارهاي مناسب براي عدم رکود ثروت در جامعه و به کارگيري آن، در سرمايه گذاري هاي تجاري وتوليدي (صنعتي) در جهت شکوفايي اقتصاد جامعه و کسترش ثروت مشروع و ايجاد زمينه مناسب براي کار تخصصي و غير تخصصي براي افراد جامعه در مقابل پديده ربا و امور مربوط به عقد مزارعه جهت رشد و شکوفايي کشاورزي جامعه براي مالکين زمين ها و سهيم شدن کشاورزان در توليدات کشاورزي بر اساس عدالت اجتماعي و مباحث مربوط به عقد مساقات که در آن در جهت رشد و شکوفايي توليدات باغداري بر اساس قرارداد بين مالک درخت ها و افرادي که در جهت پرورش و باروري درختان اقدام مي نمايند از جمله اموري هستند که در اين مقاله مورد بحث و بررسي قرار مي گيرد.
بر اين اساس عقود اسلامي که در آن ها رشد و شکوفايي اقتصادي و به جريان افتادن سرمايه هاي منقول و غير منقول وايجاد کار و شغل مناسب براي کساني که از سرمايه کافي برخوردار نيستند ولي توان علمي و بدني کار را دارند بر مبناي رعايت عدالت و امور مربوط به حوزه عواطف انساني و اخلاقي به عنوان راه کارهاي مناسب در جهت کارآفريني مطرح مي باشد.

کليد واژه ها :
کار و کارآفريني، توليد ثروت، عقد مضاربه، عقد مزارعه، عقد مساقاة، عدالت اقتصادي